Dự ra mắt sách ở Paris

Chuyện cũ rồi. 2 tuần trước cũng đã là cũ lắm. Mỗi giây mỗi phút đài báo mạng facebook đều đầy những tin giật gân. Thế mà vẫn cứ nhớ láng máng cái hôm đấy.

Cái buổi ra mắt sách ấy cũng như các buổi ra mắt sách khác (dù thật thà mà nói chưa được dự nhiều lắm): cũng có phần đọc đoạn trích, phần hỏi đáp, phần ký cọt và phần tiệc nhẹ cùng những lượt tạt ra ngoài giời phì phèo hóng hớt - đây luôn là đoạn hấp dẫn hơn cả, đặc biệt là khi các nhà văn nam đều nghiện thuốc nặng :)) Bây giờ có mấy ai ăn trầu! Muốn chộp được những phát ngôn không chính thức của người nổi tiếng thì đừng có mà bỏ thuốc lá :))

Tiện thể, 3 nhà văn ra mắt sách hôm ấy là Thuận, Đỗ Kh. và Nguyễn Việt Hà, cùng với sự góp mặt của người dịch T. mất tích và Cơ hội của Chúa sang tiếng Pháp - chị Đoàn Cầm Thi.

Lại tiện thể: Anh Hà thông minh như truyện của anh, nên em đành bỏ những 10 euros mua một quyển Con giai phố cổ. Hic. Còn Đỗ Kh. thì trông giống hệt thầy Didier gốc Việt dạy mình Cinematography hồi ở trường. Thầy hình như không nói tí tiếng Việt nào. 

Về sách: 2 quyển dịch thì thôi, vì chẳng định đọc bản dịch (mặc dù cũng hơi tò mò). Còn Khmer Boléro thì (đoạn trích) hài hước có duyên và trần trụi. Hình như văn Đỗ Kh. trong tiếng Việt cũng vậy? Đọc ít không đủ kết luận.

À nhưng mà mình định kể chi tiết này cơ:

Đi dự giới thiệu sách, hay bất cứ cái gì mà có phần hỏi đáp, thì đều có 2 loại người: loại không hỏi, và loại hỏi. Trong loại hỏi lại có 2 loại nhỏ: loại có cái mà hỏi và loại chẳng có gì để hỏi. Loại cuối cùng thì thường nói 5 phút xong quên mình định hỏi gì.

Hôm ấy, chẳng có câu hỏi nào đặc biệt hay. Thế nên mình chỉ nhớ 2 câu, đặc biệt buồn cười. Mình chẳng ghi âm, cũng không ghi chép, nên là nhớ đại ý thôi.

1. (của 1 em du học sinh Việt Nam HÀ NỘI GỐC gửi chị Đoàn Cầm Thi)  Em bảo em đọc Cơ hội của Chúa lâu lắm rồi. Bằng tiếng Việt. Cũng không nhớ cụ thể lắm, nhưng mà thích mê. Em bảo em thích cái không khí rất Hà Nội không đâu có được mà anh tái tạo trong truyện. Em Hà Nội nên em biết. Xong em quên em định hỏi gì. Nghĩ một tí em bèn bảo, thế thì chị dịch giả không sống ở Hà Nội, làm thế nào chị dịch (nổi) cái không khí đặc biệt ấy?

2. (Của một quý bà tóc bạc người Pháp, đồ là Parisienne :)) Quý bà hỏi, tại sao tại sao, tao về Việt Nam, không ai nói tiếng Pháp nữa? Tại sao lại có thể như thế?

Câu chuyện đến đây là hết. Xin thân ái chào các bạn.

Look what they've done to Notre-Dame when she turns 850 years old.

Nhiều chuyện

1. Mi đang dịch dở Marcovaldo (Italo Calvino) cho vui, thì mi phát hiện ra nhiều vị đã dịch cho vui lắm rồi. Nào là từ tiếng Anh, rồi từ cả nguyên gốc tiếng Ý. Mi chỉ có quyển tiếng Pháp trong tay. Mi thấy các bản dịch ấy chưa chỉnh lắm, nên mi muốn tự làm lấy một bản, tự sướng, nhưng đến tự sướng mi cũng lười. Thì thôi, chờ cơn vậy.

2. Hôm qua mi đọc Invisible của Paul Auster. Đọc đến chương hai, đoạn chuyển cách tiếp cận, đổi ngôi người kể chuyện sang một ngôi mới, mi ngỡ ngàng. Không phải bởi tính mới, tính phát hiện gây thích thú đến thế, mà bởi thứ trật tự truyền thống giữa người kể chuyện và người nghe/đọc bị đảo ngược, gây hiệu ứng thật lạ lùng lên mi. Mi tưởng như mi là người đang xỏ đôi giày trải nghiệm từng giây phút, từng cảm xúc của đối tượng được nói tới, trong trường hợp này, lại chính là người kể. Và mi đang thử dùng lại nó ở đây, xem cái hiệu ứng ấy tác động lên người kể, bây giờ lại chính là mi, như thế nào. Mi như đang đối diện với chính mi mà kể lể, mà xưng tội, mà trách móc, mà xỉ vả, mà thương hại. Mi cho mi cái nhìn không quá lãnh cảm, không phải là về một kẻ thứ 3 lạ hoắc nào trong cuộc đối thoại 2 người. Mi cho mi cái nhìn khách quan từ ngoài vào, không quá gần như một người tự thuật chuyện của mình và xưng "Tôi" từ đầu chí cuối. Mi ngả mũ lần nữa trước Paul Auster. Ông chưa khi nào khiến mi thất vọng.

Chỉ có điều, tiếng Việt quá linh động. Người ta có thể "tự" xưng bằng ngôi thứ nhất (tôi, ta, em, anh, mình...) mà cũng có thể "tự" xưng bằng ngôi thứ hai (bạn, anh, em, mình...) Việc dùng chung này dẫn tới sự thiếu rạch ròi trong xưng hô, trong dịch thuật cũng có gây khó khăn nhưng không phải là không có cách giải quyết. Nhưng trong Invisible, You and I càng rạch ròi, thì hiệu ứng của việc kể về bản thân mà lại viết ở ngôi thứ hai, YOU, mới thật mạnh mẽ. Để viết những dòng này, mi chật vật tìm từ xưng hô ở ngôi thứ hai nào ít nhập nhằng nhất. Mi thử bắt đầu bằng "Bạn". Mi nhận ra có nhiều người đã dùng như ngôi thứ nhất, với hàm ý thân thiện hơn so với mi cần. người ta có thể nói "Bạn đi ăn phở bây giờ. A muốn đi cùng không?" "Mày" thì không thể nhầm sang ngôi nào khác, nhưng lại hàm ý ghét bỏ, và hơi tục. Mi đôi khi cũng có ghét bỏ chính mi, nhưng lúc này mi không có ý ấy.
Ngay cả với "mi", mi cũng không hài lòng mấy, nhưng nó gần với thứ mi cần hơn cả.

Mi đau đầu không tìm ra nổi cách diễn đạt nào dễ hiểu hơn cảm nhận này. Mi nghĩ có lẽ nên viết tiếp về nó sau thì hơn.

3. Mi định viết về Cơ hội của Chúa. Nhưng có lẽ không cần. Nhiều người nói hộ mi rồi. Mi thích cái humor của ông Hà (mà mi nhầm là của ông Thiệp)
Về Hoàng: Có lẽ nhân vật Hoàng không phải được viết ra để cho người đọc thích, dù là nhân vật chính mấy đi nữa. Nhưng Hoàng điển hình lắm. Theo nhiều kiểu. Mi cũng có biết một Hoàng như thế, theo một góc độ nào đó, ở cái cách cố kệch cỡm để trêu đời. Vì đời cũng toàn là kệch cỡm cả đấy thôi.
Mà... không biết ông Thiệp bán bản quyền tác phẩm có đắt không nhỉ? :))

PS: Mi sửa lại phần (3) vì nhờ NL mà mi biết mi thích Cơ hội của Chúa của ông Hà và mi thấy Tuổi hai mươi yêu dấu của ông Thiệp đuối quá. Mi cũng chịu không biết vì sao đi đổ quyển kia cho ông này :)) Mi thật mơ hồ về văn học đương đại Việt Nam.