Cuối tuần

1. Philip K. Dick.

Trong tay có quyển Ce que disent les morts (dịch từ What the dead men say trong Worlds of Tomorrow), Folio giá 2 euros, mỏng dính du lịch. Thế nhưng mà cứ cầm lên đặt xuống mấy lần khinh khi không đọc. Hôm qua mới lọ mọ ngồi xem mải miết Minority Report tử tế từ đầu chí cuối, chí cả đĩa bonus Making the movie đê mê phê tới tận 4h sáng, phát hiện ra Philip K. Dick từ đây.

Chuyện là trong khi đóng phim hình như là Eyes wide shut (Stanley Kubrick), Tom Cruise đọc được Minority Report thích quá bèn giới thiệu với Steven Spielberg. 3 năm sau họ cùng nhau làm phim này.

Có một nước Tây Âu nào đó trong luật có kiểu tư duy thế này: bạn có tội cho tới khi bạn chứng minh được mình vô tội.

Còn Minority Report thì đặt ra câu hỏi: What would you do if you were accused of a murder, you had not committed... yet? Câu chuyện diễn ra năm 2054 khi các pre-cogs có thể tiên tri rằng kẻ nào sắp giết ai, và thế là đội precrime lao tới ngăn chặn và nhốt lại những kẻ sẽ giết người trong tương lai kia với đầy đủ bộ lệ dụng cụ tối tân mà các filmmaker đồ rằng sẽ có thật trong nửa thế kỷ tới.

Trong phim Spielberg vinh danh các nhà làm phim noir trong những năm 1930, 1940 trong bối cảnh tương lai, bằng màu sắc, và phong cách rất noir. Bản thân truyện của Philip K Dick đã đầy chất uncertainty rồi, thêm cách kể của đạo diễn nữa đâm ra một đứa chẳng thích thú mấy sci-fi như mình cũng bị hút chặt vào liền tù tì.

Một ví dụ (không liên quan) về những chi tiết bé tí xíu xiu rất thích ở những nhà làm phim to đùng như thế này: Trong khi anh Tom Cruise đẹp trai nhiệt tình được đồng nghiệp khen ngất giời mỗi tội diễn vô cảm trong vai Anderton miết mải tìm cách chứng minh là mình vô can, Collin Farrell trong vai Danny Witer rượt theo truy lùng có hỏi đồng sự Chúng mình còn bao lâu nhỉ? (nghĩa là bao lâu cho tới khi Anderton phạm tội như tiên đoán), câu trả lời là 51 phút 28 giây: đây cũng chính là thời gian còn lại của bộ phim tính cho tới lúc credits phim chạy ra.

Luyên thuyên một hồi mới nhớ ra là muốn nói đến Philip K Dick. Bác này mãi tới khi chết rồi mới danh nổi như cồn, truyện lũ lượt được đưa lên thành phim: Blade runner, Total recall, Paycheck, Next và nữa nữa. Cả đời bác lấy và bỏ tầm 5 cô vợ, ra vào bệnh viện liên tục, phụ thuộc thuốc thang, chứng paranoia và có toan tự tử. Mình không mấy mặn mà với sci-fi đặc biệt là trong văn học, vì cái sự có liên quan gì tới tôi đâu, vì cái sự không chạm được sờ mó được của nó, vì cái cảm giác vô vị luẩn quẩn. Mà đúng thật là có mấy sci-fi làm cho khóc nức hoặc cười chí lí đâu?!

Thế mà lần này thì mê muội Minority Report và yêu thích cả bác nhà văn (kiêm nhà thơ) lẫn bác đạo diễn ra mặt vì sci-fi của các bác rất xã hội và rất con người.

Một vài phim sci-fi không thể không thích thú:

Các phim sci-fi của Kubrick, Brazil (terry Guilliam), 12 Monkeys (lại Terry Guilliam), E.T. (Spielberg), A.I. (Spielberg), Prestige (Christopher Nolan ), Star Trek (J.J. Abrams), Wall.E (Andrew Stanton), The Matrix (Wachowski), Children of Men (Alfonso Cuarón), ... and many more...

2. Philippe Claudel

Le rapport de Brodeck của bác xuất bản từ tận năm 2007, review có vẻ hay ho mà giờ mới nghe tới do lang thang vớ được giới thiệu bản dịch tiếng Anh (hơi) mới ra: Brodeck's Report.

Lại một tác phẩm về sự uncertaincy, xuyên suốt "bản báo cáo" về kẻ sống sót từ trại tập trung Nazi.

3. Cuối tuần nên đóng cửa đọc sách xem phim chăng?

Loăng quăng... đầu tuần.

1. 2h đêm mà lọ mọ ngồi đọc cái blog của ai ai đấy, nổi tiếng quá, nhiều còm men vãi linh hồn. Toàn là cái gì mà siêu với cái gì mà lập. Hí hí. Nhưng mà vui đáo để. 

2. Chả lẽ lại sang xin cái từ lóe lên? :)) Khồng! Cho đến khi tắc tị (stuckism ai đó hay ho bịa ra rất đáng khâm phục cũng chỉ nên phụ đề Việt ngữ là tắc tị, chứ có ý nào liên đới tới tiêu hóa mà ...ị đâu nhỉ? Với lại Lars Von Trier chứ không phải là Lar Von Trier :)

3. Thực đơn hôm nay tuyền Phú-lang-xa. Quick review/fastfood vỗ béo.

- The Class (Entre les murs)

Lớp 8 ở một trường phổ thông Paris đủ loại Black-Beur-Blanc thêm cả Tàu vàng. Suốt 9 tháng, từ ngày tựu trường tới ngày cuối năm, thày trò giận nhau, làm lành với nhau, khùng lên với nhau, mách mỏ nhau, v.v... đủ kiểu.

Thày là một anh giáo viên cấp 2 trên Thủ đô xịn, tre trẻ hoi hói, nên vào vai ...chính mình rất ngọt. Phim Cantet đạo diện dựa trên chính tác phẩm văn học của đồng chí thày này. Hoàn toàn là một Frank McCourt Phú-lang-xa đấy, vì dạy môn tiếng Pháp và văn học Pháp, y như bác kia dậy tiếng Mỹ và văn học Mỹ (cho dù bác là dân Ireland bon chen sang). Tưởng thế mà không phải thế. Cái truyện Người Thày (hơi chuối vì càng về cuối càng đuối) vẫn là mẫu hình hero rất Mỹ. Cái phim Entre les murs thì có đứa thắc mắc mãi là vì sao lại cho nó cái cành cọ, chẳng xứng gì cả một là hai là ba là... Nhưng mà theo đa số tung hô thì nó giật được cái cành cọ ấy là vì chính những cái một hai ba đấy: thật như là nó vẫn thế, không có trò anh hùng nào sất, thầy cũng lỡ mồm văng tục với trò vì trò láo quá, rồi thì người xem (ý là tôi) vẫn cứ đần ra trước những câu hỏi không lời giải muôn thuở: với học sinh tứ xứ thì bản sắc bản ngã bản thể bản thân... là cái qué gì, với giáo viên thì học sinh trong gia đình nhập cư bất hợp pháp sắp bị trục xuất nên kệ (mẹ) nó bó tay hay là giúp thế nào cơ? 

Điểm... lóe lên của phim là cách tiếp cận đối với ngôn từ. Những ai thích từ ngữ thì sẽ thích, không phải là vì đoạn chia động từ Croître rất là chi giống ở các lớp chuyên (Pháp) nhà ta tầm chục năm về trước, mà vì quan điểm ngôn ngữ từ phía thầy và từ phía trò. Từ chuyện nhỏ là thầy không khi nào thử đặt mình vào vị trí trò để hiểu mức độ cảm thụ và ứng dụng phong phú của ngôn từ trong cuộc sống trò, bắt chúng nó học những cái cả đời không bao giờ dùng đến, tắc tị khi bị trò vặn vẹo, dẫn đến xung đột lớn hơn và những tắc tị khác kinh hơn nhưng rõ ràng là rất đời thường, đầy rẫy trong tất cả các trường phổ thông và trung học.

Túm lại: Cành cọ thì hơi quá (Pháp mà!) nhưng đáng để gọi là hay, nhân văn đủ cả, thông điệp (dĩ nhiên là) mở, không áp đặt, diễn xuất ổn ổn là. Cái lũ học sinh mất dạy đóng rất hay vì rất láo lếu mất dạy. :)) 

(Bảo quick như fastfood mà bôi ra như cái double whopper burger king)

- I've loved you so long (Il y a longtemps que je t'aime)

Tưởng là về tình yêu hóa ra là về tình yêu thật. Tưởng là "Em, anh đã yêu em từ lâu. Em, anh đã yêu em đậm sấu... (Đức Huy), hóa ra không phải.

Tình yêu này tăm tối và cảm động rớt nước mắt.

Phim này đích thị mang mác Philippe Claudel: rất day dứt, rất thảm hại và ít nhiều dính tới Việt Nam. Trong (tiểu thuyết ngắn hay truyện dài?) Cháu gái ông Linh của bác già xinh giai này, nhân vật chính là một ông già da vàng vượt biên với đứa "cháu gái". Trong phim (tự biên tự đạo...[diễn]) cô em Léa của cô chị Juliette có 2 đứa con nuôi Việt Nam (lớn lên sẽ thành "chuối" trong trắng ngoài vàng).

Truyện cũng gây tò mò hấp dẫn phải theo đến cùng xem tại sao lại thế tại vì sao lại thế, sao không thế này mà lại là thế kia. Tuy nhiên tốt nhất không nên trông đợi cái gì quá ghê gớm để không thất vọng giá mà... gì cả.

- Jules and Jim (Jules et Jim)

Truffaut chơi cho một vố rơi xuống hố ngay giữa đêm hôm khuya khoắt trong khi tinh thần đã chuẩn bị là bác này hay có những pha "Hả????" lồi mắt về cuối. Thế mà vẫn không thoát lồi mắt. 

Phim đen trắng quay đúng kiểu bọn Phú-lang-xa kinh điển mê tơi nhưng cũng không dễ xem. Hơi phân tán một tí là lại phải tua ngược xem lại vì chẳng phụ đề tí nào sất. 

Đây là một trong những phim của Truffaut được nhắc đến nhiều nhất. Thế nhưng mà số Les Cahiers du Cinéma vừa rồi các bác phim ảnh tụ lại bình bầu cho 400 coups lọt vào một trong 100 films pour une cinemathèque idéale, cùng các Công dân Kane, và Kẻ cắp xe đạp, trong khi Jules et Jim được yêu thích (bởi thậm chí cả các đạo diễn thế hệ sau) vô cùng, và được tung hô bằng những bộ phim khác ví dụ như The Dreamers (hay như điên)... cũng bày trò 2 anh một chị chạy chạy... :)

Hôm trước xem Vicky Christina Barcelona thấy như bị lừa: sao bìa lại đề Woody Allen đạo diễn? Thế mà lại đúng thật. Bác này nhận lời làm quảng cáo cho thành phố Barcelona hồi nào mà mình không hay :))

Nhắc đến cái phim du lịch ấy là vì trong đó cũng có vụ ở chung ở chung, quần hôn này nọ, đã nổi cơn kính nể, nay xem Jules et Jim thấy Mỹ phải gọi Pháp bằng cụ trong cái gọi là tự do với giải phóng với nữ quyền... Ừ thì Hạt cơ bản đã cho trắng mắt ra rồi đấy thây :D