Dự ra mắt sách ở Paris

Chuyện cũ rồi. 2 tuần trước cũng đã là cũ lắm. Mỗi giây mỗi phút đài báo mạng facebook đều đầy những tin giật gân. Thế mà vẫn cứ nhớ láng máng cái hôm đấy.

Cái buổi ra mắt sách ấy cũng như các buổi ra mắt sách khác (dù thật thà mà nói chưa được dự nhiều lắm): cũng có phần đọc đoạn trích, phần hỏi đáp, phần ký cọt và phần tiệc nhẹ cùng những lượt tạt ra ngoài giời phì phèo hóng hớt - đây luôn là đoạn hấp dẫn hơn cả, đặc biệt là khi các nhà văn nam đều nghiện thuốc nặng :)) Bây giờ có mấy ai ăn trầu! Muốn chộp được những phát ngôn không chính thức của người nổi tiếng thì đừng có mà bỏ thuốc lá :))

Tiện thể, 3 nhà văn ra mắt sách hôm ấy là Thuận, Đỗ Kh. và Nguyễn Việt Hà, cùng với sự góp mặt của người dịch T. mất tích và Cơ hội của Chúa sang tiếng Pháp - chị Đoàn Cầm Thi.

Lại tiện thể: Anh Hà thông minh như truyện của anh, nên em đành bỏ những 10 euros mua một quyển Con giai phố cổ. Hic. Còn Đỗ Kh. thì trông giống hệt thầy Didier gốc Việt dạy mình Cinematography hồi ở trường. Thầy hình như không nói tí tiếng Việt nào. 

Về sách: 2 quyển dịch thì thôi, vì chẳng định đọc bản dịch (mặc dù cũng hơi tò mò). Còn Khmer Boléro thì (đoạn trích) hài hước có duyên và trần trụi. Hình như văn Đỗ Kh. trong tiếng Việt cũng vậy? Đọc ít không đủ kết luận.

À nhưng mà mình định kể chi tiết này cơ:

Đi dự giới thiệu sách, hay bất cứ cái gì mà có phần hỏi đáp, thì đều có 2 loại người: loại không hỏi, và loại hỏi. Trong loại hỏi lại có 2 loại nhỏ: loại có cái mà hỏi và loại chẳng có gì để hỏi. Loại cuối cùng thì thường nói 5 phút xong quên mình định hỏi gì.

Hôm ấy, chẳng có câu hỏi nào đặc biệt hay. Thế nên mình chỉ nhớ 2 câu, đặc biệt buồn cười. Mình chẳng ghi âm, cũng không ghi chép, nên là nhớ đại ý thôi.

1. (của 1 em du học sinh Việt Nam HÀ NỘI GỐC gửi chị Đoàn Cầm Thi)  Em bảo em đọc Cơ hội của Chúa lâu lắm rồi. Bằng tiếng Việt. Cũng không nhớ cụ thể lắm, nhưng mà thích mê. Em bảo em thích cái không khí rất Hà Nội không đâu có được mà anh tái tạo trong truyện. Em Hà Nội nên em biết. Xong em quên em định hỏi gì. Nghĩ một tí em bèn bảo, thế thì chị dịch giả không sống ở Hà Nội, làm thế nào chị dịch (nổi) cái không khí đặc biệt ấy?

2. (Của một quý bà tóc bạc người Pháp, đồ là Parisienne :)) Quý bà hỏi, tại sao tại sao, tao về Việt Nam, không ai nói tiếng Pháp nữa? Tại sao lại có thể như thế?

Câu chuyện đến đây là hết. Xin thân ái chào các bạn.

Look what they've done to Notre-Dame when she turns 850 years old.

What time is it there?

Bên ấy mấy giờ rồi?

Bên kia thế giới? Bên kia lục địa? Hay bên kia nỗi buồn?

Bên kia nỗi buồn vẫn là nỗi buồn.

Hsiao-Kang ở Taipei chỉnh giờ mọi đồng hồ chạm tới được sang giờ Paris.

Shiang-Chyi đeo đồng hồ có hai múi giờ Paris - Taipei mua của Hsiao-Kang.

Mẹ Hsiao-Kang nấu bữa tối vào nửa đêm cho hợp giờ cơm với người chồng đã mất.

(Phim What time is it there? - Tsai Ming Liang - 2001)

Thời gian hiện hữu khắp nơi dưới hình thức những cái đồng hồ, kim vẫn quay, người chết không thấy về, mà sao đời người sống cũng không trôi?

Mình cũng sống hai múi giờ, đuổi nhau 6 tiếng, không khi nào bắt kịp.

Ngày mai ở đây sẽ tuyết. Bên ấy bây giờ nắng đã lên chưa?

(Mobile) Pix of the day(s)

Hàng Quạt

Bảo tàng Dân Tộc học

Phố Bảo Khánh

Xứ sở của nước và thạch thùng (tiếp theo và hết)

(J. M. Maulpoix)

Annam, Annamite, Tonkin, Indochine, Cochinchine, Vietnam: xứ này có bao nhiêu cái tên tất cả? Nhắc lại điều Jean Tardieu đã quan sát về Tonkin: tính không phân biệt và “những chuyện đầu cua tai nheo bất tận”. Xứ này là thơ: tôi không ngừng lẫn lộn mọi thứ với nhau. Con thạch thùng này, ví dụ thế, thở ra một tiếng kêu như chim, đậu trên bức tường căn phòng trắng. Ô vuông cỏ này tôi không rõ là bãi cỏ hay đầm lầy. Và tất cả những người đạp xe-ma này nữa, một chiếc khăn che ngang mặt, hay những người phụ nữ vô hình chỉ để lộ ra đôi mắt huyền sau mặt nạ khăn trắng bảo vệ làn da trống lại mặt trời.

Phần lớn mặc áo vải chảy và quần lụng thụng, quá ít váy, qúa bất tiện khi đạp xe hoặc làm việc. Rất ít ngực, rất ít hông: bóng dáng họ khó phân biệt với bóng dáng đàn ông.

Bởi chẳng khi nào trắng hoàn hảo, nên những chiếc áo được điểm tô sọc nhỏ hoặc ca-rô nhẹ xanh nâu: vẫn là của đất những sắc màu, những đường nét khoác lên dân tộc này đến tận nội đô.

.....

Hình ảnh bí ẩn: những tạo vật này kết thúc ở một đỉnh. Những cái đầu có dáng chóp nhọn. Các cô gánh gồng, kéo những chiếc xe thồ hay đạp lóc cóc dưới mưa, cái chao đèn bằng rơm ấy, tôi không biết phải nói thế nào, cho họ cái vẻ trẻ thơ và như là hoa cỏ. Những bóng dáng gần như bí hiểm: bằng cả thân mình, vươn về phía trời hay trĩu xuống mặt đất. Ấy là ngôn ngữ là nhận dạng của cảnh sắc, là mái nhà và những chiếc chuông biết đi.

Tưởng tượng xem những chiếc mũ như thế trên đầu những tay thủ lĩnh khổng lồ Texas hay Kavkaz? Cảm động đến vậy chỉ có thể là cái cách chiếc nón điểm thêm vào tấm thân mảnh dẻ và ôm trọn gần như cả cổ và đôi bờ vai. Người phụ nữ quẩy quang gánh như một cánh cung với cái nón làm tên bắn.

.....

Mộ chí quây thành từng cụm giữa đồng. Người chết nuôi người sống; họ kia, rất gần, chăm chút cỏ mọc dầy, và tràn trề lúa gạo. Họ say giấc hay dùng bữa cùng người. Người dâng họ hàng tập tiền đỏ, những ngôi nhà bìa, những đôi dép giấy, cái máy nghe đài, cái vô tuyến giả, quạt mát, xe đạp hay xe máy, đồng hồ để xem giờ ở thời vĩnh cửu. Người chủ tâm làm ra một cõi hư ảo. Một thể thơ đỏ và vàng chôn chặt trong hòm gỗ lớn, cũng đỏ và vàng, nơi đón nhận di hài của họ. Người chết giống những bài thơ. Đời họ như là bằng giấy.

.....

Hãy tưởng tượng một thành phố được thiết lập như thế: hai hay ba hồ nước xanh, một nhà thờ lớn xám, mấy ngôi chùa vàng và tía, với một lượng phố xá thế này: phố khuy cúc, những chiếc khóa kéo và len hàng cuộn, phố ống xả và chụp trục bánh xe, phố đồ cúng người chết, phố dép, phố đồ chơi trẻ em và sách vở, phố khóa và chìa, phố gấu bông, mũ và nịt ngực, đại lộ quạt máy, phố tre trúc và thang, phố kẽm và sắt tây, phố điện, phố búa với liềm, phố đồng hồ thạch anh, phố complet veston, phố chẳng bắt đầu hay kết thúc ở đâu hết cả, phố ngang qua đời và hòa vào đó những người qua kẻ lại.

.....

Ở Văn Miếu, những con rùa chở trên mai nặng nề, trong vĩnh cửu, những tấm bia Tiến sỹ thuộc nằm lòng biên niên ký những xuân lại đến thu.

Một người phụ nữ chơi nhạc, vỗ tay trước một dàn sáo lớn kiểu đàn phiến gỗ, ghép bằng thân sậy. Một phụ nữ khác hòa tiếng gõ phách lên đầu con ếch gỗ bằng một cái que.

Có thể ngạc nhiên lớn nhất đợi chờ người lữ hành là đây: những hình ảnh không phải vậy, và sự thực có vẻ tưởng tượng. Ảo ảnh du lịch hiện ra rồi biến mất quá nhanh, bị cái nhầm lẫn và cái mới quyến rũ, mà không được biết tới sức nặng của chiếc xe thồ, của cái cày hay đòn gánh, cũng như không được biết tới cái mềm mại hay độ dài của giấc ngủ say, mệt lử đử bên vệ đường, gần đống dưa hấu hay đu đủ.

Chuyến đi xa cho ta tưởng tượng về những bản sắc khác và những quen biết khác. Nhịp điệu khác. Cách yêu và được yêu khác. Nó cho ta hy vọng về những cơ may. Nó muốn tin vào những chân trời: những cuộc đời mơ mộng, những cuộc đời mở rộng.

Xứ sở của nước và thạch thùng (tiếp theo)

(J.M. Maulpoix)

.....

Làm gì mà lại qua náo nhiệt? Họ sinh sôi nảy nở, họ sống cuộc đời mình, chất lên rồi dỡ xuống nỗi niềm đời mình, họ nâng lên rồi đặt xuống cuộc đời mình, họ cân bằng rồi xê dịch đời mình, họ biết thế nào là nhọc nhằn, là bươn chải. Thế nhưng, sống không phải một gánh nặng. Khi ngồi bình thản, trước cửa nhà, những người này như chỉ đợi chờ thực tại: nó đấy, nó đến, không lặp lại, cắm rễ và lan tỏa. Nó dường như vĩnh hằng. Tối, trong cửa hiệu, họ đưa xe máy vào. Nằm dài trên chiếc giường tạm, thậm chí trên sàn gạch, họ xem ti vi, lưng trần, chân bắt chéo. Có khi hai hay ba người, túm tụm ngay trên vỉa hè: nhấm nháp chút gì bên ngọn nến giữa đêm đặc quánh toát mồ hôi như còn tối thẫm hơn trong cơn nóng ẩm.

Có những khi họ cũng đi dạo bên hồ, những cặp tình nhân, lũ trẻ con và những người già mặc pyjama, dưới những tán phượng và những chú ve kêu không mệt mỏi.

.....

Ngoài thành phố, đường lớn và đường quốc lộ thương nhớ những con đường đất nhỏ: những ổ gà ổ chó, nhũng bùn lầy, vũng rãnh, những đứt đoạn, những vết xe, những đá giăm, hàng đống hoặc la liệt cỏ khô phơi bên vệ đường. Đôi khi, những mặt đường đang thi công cũng phủ đầy rơm rạ: họ chất rơm lên ở đó, đảo rơm ở đó, phơi rơm ở đó, bó thành từng bó, rải ra ở đó thành những vỉa hè dát vàng nơi đàn gà tới cục tác kiếm ăn.

Làng quê cũng đẩy lùi thành thị, hay đúng hơn là chống cự và ngoan cố theo một nhịp điệu riêng, thồ hàng, dắt trâu hay lùa vịt giữa những xe máy với xe tải.

Ở nơi họp chợ, phố cũng như về với đất, nào rau nào quả người ta tưởng là trồng tại chỗ hơn là ở quê ra. Phố bỗng như đầm nuôi cá, hay cánh đồng, nơi nông dân đội trên đầu những cái chao đèn rơm trông như chính họ cũng vừa từ đất lên với nón, với xô, với nào là đòn gánh.

Nơi đây ngay cả đương đại cũng là một công trường. Nhưng họ làm việc ở đó với những gương mặt và công cụ không tuổi. Rất ít máy móc. Thế giới được làm bằng tay.

.....

Hoa súng, đậu lăng, hoa sen và bông lúa. Ở đây, cây cỏ mọc lên từ nước. Nói đúng hơn ở xứ này họ không hoàn toàn sống trên đất mà trên bề mặt chất lỏng thấm vào đất hay là ôm lấy đất. Họ cũng không biết thực sự mình đang ở thành thị hay nông thôn, nhiều nước cùng với rau cỏ tiến lại gần hơn các ngôi nhà. (ý là chợ xanh chợ đuổi?)

Nước còn là quê hương xứ sở. Ở nơi ấy có vị đàn gỗ (goût du xylophone), có những hợp âm ướt và tiếng nhạc thánh thót mỗi khi ta lắng nghe thấy tiếng mưa rơi.

.....

Mưa dày và nặng hạt trong cơn gió mùa mang theo mình sắc màu mới giá 1$: màu xanh lá, màu lam, màu hồng, màu vàng và màu tím của những chiếc áo mưa nhựa đơn sắc và trong suốt ở bên trong người ta vẫn đạp xe mải miết.

Giả vờ là hà mã, hai con trâu đằm mình xuống đến tận mắt bơi trong mương: mảnh trăng ghi soi xuống mặt nước ghi.

....

To be continued...

Xứ sở của nước và thạch thùng

"Au pays de l’eau et du lézard blanc"

(J.M. Maulpoix)

Nơi đây là xứ sở của nước và thạch thùng, của quạt gió và những chiếc xe gắn máy. Nơi đây người ta vi vu từng đôi từng đôi, sát vào nhau trên mô-tô bé xíu.

Có đôi khi tôi thấy những gia đình – ông bố, bà mẹ và hai cháu nhỏ - trên cái thứ máy bé tí ấy, vẻ bình thản và hài lòng như trong khoang xe hạng nhất. Ô tô để mà làm gì, khi trời thì ấm áp thế này?

Có những cô nàng lượn phố, cằm tì lên vai anh lái xe, nhìn ngắm con đường hướng theo mắt anh, hay có những cô ngồi nghiêng, vừa đặt mình lên yên xe giả da, cân bằng duyên dáng, cũng nhờ vẻ thanh thoát mãi mãi tuổi trăng rằm.

Có những cô lái xe đeo găng trắng: dường như sống cũng là một sự tỉ mỉ vô cùng.

.....

Vượt lên tất cả các cung bậc, những còi xe nhắc dõng dạc: tôi đến đây, tôi đây rồi, cho tôi qua nào. Nhưng chúng hồ hởi nhấn mạnh đến nỗi cứ như là chỉ muốn thêm một nốt nhạc gắt vào mớ âm hưởng nghịch tai cuồng nhiệt của phố phường. Báo hiệu và tay lái, tiếng còi đổi các hướng quỹ đạo và vòng xoay. Họ không ngừng nghỉ, chỉ chậm lại chút xíu, ngoằn ngoèo, ngoắt ngoéo, sượt qua nhau, né qua nhau… Sự uyển chuyển tránh được mọi va chạm. Không có đụng độ; tất cả trôi chảy bởi những lượn cong, những lướt qua, những xiên chéo. Họ dự đoán hết, không khi nào bị đột ngột bất ngờ. Họ bước vào điệu nhảy, với nhịp chóng mặt 37, 38 km/giờ, họ căn tốc độ qua nhiệt độ không khí.

Đôi khi, họ nhìn nhau, nhoẻn cười, mến nhau một chút, rất nhanh, qua ánh mắt.

.....

Phố phường có hương vị, có tính khí, có xâm xấp mồ hôi, có nếp nhăn và nhiều thương tích.

Dòng sông hay cánh đồng, khi thì chảy trôi, khi thì tĩnh tại, lâu lâu cắm trại với những sạp hàng, những mái bạt, và dân thì ngồi xổm bán mua.

Dòng sông, chảy như Hồng Hà : là nước dùng của cả thành phố.

37, 38 độ: nhiệt độ không khí bằng với nhiệt độ trái tim.

Còn tiếp...

Mùa

Lương Văn Can

Hàng Mã

Nhà Phan Chu Trinh, khi vẫn còn cái nhà Phan Chu Trinh ...

Ngõ gì đó trên phố Tôn Đức Thắng... 

Cao Bá Quát

Hàng Cân (?)

Hàng Ngang

Hàng Mã

Lãn Ông

Nắng

thanh thanh

Con chim xanh

có hót không anh?

Trước hiên nhà

vẫn lao xao bóng lá?

Có lũ trẻ

chơi nhảy lò cò?

Ngoài ngõ

có gánh gồng kĩu kịt

đồng nhôm dép rách sắt vụn bán đê…?

 

Phố

em và anh

hàng trà đá

còn om xòm rôm rả?

Cụ ông cụ bà

còn thong thả

bách bộ ra bờ hồ?

Có cô nàng

Đạp xe lóc cóc

Gió vẫn đùa váy áo bay tung?

  

Hạ

náo nức

có ai chờ?

Trước sân

có ai ngồi hong tóc?

Gánh hàng hoa

có ai mong?

Cửa sổ

có ai bày

tinh khôi một bình hoa cúc?

 

Gói lại ít mùa

Kẻo nắng mờ

Kẻo phố nhòa

Kẻo người xa lạc mất lối về...

Hà Nội Hà Nội